Stara mapa świata ok. 1450 — mapa Borgii, faksymile Borgii 1797

Wszystkie napisy na arkuszu

Tytuł z 1797 roku pod kołem podano litera w literę tak, jak występuje na tym skanie, z wielkimi literami i interpunkcją arkusza. Legendy wewnątrz koła skopiowano z piętnastowiecznego oryginału, pisanego gotycką pismem książkowym z licznymi znakami skrótów; wymieniono tylko nazwy krain i słowa, które da się odczytać bez rozwijania skrótów, a dłuższe legendy opisano według miejsca. Łacina jest tłumaczona w [nawiasach kwadratowych]; przekłady całych legend pochodzą od Nordenskiölda, w cytacie z bloga Library of Congress, i są tak oznaczone.

• Pod kołem tytuł z 1797 roku w czterech wierszach grawerowanego pisma: Apographon descriptionis Orbis terrae figuris et narratiunculis distinctae, / Manu Germanica opere nigelliari discolorio circa medium Saec. XV. Tabulae aeneae Musei Borgiani Velitris consignatae, / Quod Camillus Joh. Paulli F. Borgia, Cruce Hieros. ornatus, ab intimo cubiculo Electoris Bavarici Patrui Cardinalis exempla imitatus / Summa fide, maximoque artificio expressum recognitumque Eruditis spectandum proponit A. C. CIƆIƆCCXCVII. [w przybliżeniu: Odpis opisu świata, ułożonego za pomocą figur i krótkich opowieści, wykonany ręką niemiecką w dwubarwnej pracy niellowanej około połowy XV wieku i zapisany na miedzianej tablicy Muzeum Borgiów w Velletri; który Camillo Borgia, syn Giovanniego Paola, odznaczony Krzyżem Jerozolimskim, szambelan elektora Bawarii, naśladując wzór swego stryja kardynała, przedstawia uczonym do obejrzenia, oddany i sprawdzony z największą wiernością i kunsztem, w roku 1797]
• Duże nazwy części świata: Affrica: w górnej części koła i Europa: tuż poniżej środka, a po niej mocno skrócone zdanie.
• Lewa górna ćwiartka, Arabia i Egipt: deserta arabie [pustynia Arabii], mecha [Mekka], mare persicum [Zatoka Perska], alexandria i deserta egypti [pustynia Egiptu]; obok feniksa legenda w sześciu wierszach, którą Nordenskiöld przełożył: „Feniks, jedyny, najpiękniejszy i samotny ptak na świecie, spala się w aromatycznym ogniu i po trzech dniach odradza się z popiołów”.
• Afryka, u góry na prawo od środka: trzy kroczące postaci nad legendą mons lune [Góry Księżycowe], a pod nimi góra, z której cztery strumienie spływają do jeziora z dwuwierszową legendą kończącą się słowem nili: [Nilu].
• Prawa połowa, zachodnia część Morza Śródziemnego: apulia: na Półwyspie Apenińskim i sardi / nia: [Sardynia], zapisana w dwóch wierszach na wyspie.
• Dolna połowa, w okolicy Dunaju: viana [Wiedeń] i austria.
• Lewy dół, północny wschód: dwie stojące kobiety, jedna napinająca łuk, druga z oflagowaną włócznią i tarczą, pod legendą zaczynającą się od Terra quondam illustrium [ziemia niegdyś znakomitych (kobiet)]; dalej na prawo, za pasmem górskim, livonia: (Nordenskiöld: „Inflanty. Ziemia dawniej znakomitych kobiet”); Albania magna obok zwierząt i gryfa (Nordenskiöld: „Tu są psy silniejsze od lwów”); nad nimi, pod kreskowanym pasmem górskim, legenda, którą Nordenskiöld przełożył jako „Góry Hiperborejskie, w których mieszkają gryfy i tygrysy”.
• Dolny środek: brodata głowa zawieszona między dwoma słupami, obok niej mała ciemna postać, nad legendą liczącą około dziesięciu krótkich wierszy; w przekładzie Nordenskiölda czytamy: „Lud ten uważa się za święty”.
• Prawy dół, północ: gothia magna [wielka Gocja], a pod niedźwiedziem na górze dwuwierszowa legenda zawierająca norvegie [Norwegii] i kończąca się słowami nimio · frigore: [od nadmiernego zimna].
• Na obrzeżu: małe rombowe tabliczki, każda z jednym znakiem, rozmieszczone wokół koła; blog Library of Congress opisuje obrzeże oryginału jako „ozdobione ponumerowanymi rombami”.

Dwie rzeczy na arkuszu zasługują na uwagę. Po pierwsze, tytuł zapisuje słowo narratiunculis [krótkie opowieści]; katalogowy tytuł Library of Congress błędnie podaje je jako „narratinunculis”. Po drugie, rok zapisano dawnymi cyframi apostrofowymi CIƆIƆ oznaczającymi 1500, więc CIƆIƆCCXCVII czytamy jako 1797. Wiele legend wewnątrz koła jest na tym skanie czytelnych tylko częściowo i nie zostały tu przepisane.

Wydania i inne znane egzemplarze

• Library of Congress, Geography and Map Division, G3200 1450 .A6 1797: Apographon descriptionis Orbis terrae…, [Rzym] : [Stefano Borgia], [1797]; „1 mapa; średnica 63 cm, na arkuszu 76 x 69 cm”; „Obecnie znanych jest mniej niż 10 egzemplarzy faksymile”. Matthew Edney podaje średnicę tego samego egzemplarza jako 64 cm.
• University of Michigan, Clark Library: „[Velletri?] : Camillo Borgia, 1797”, „1 mapa; 27 x 26 cali”; opis wymienia Camilla Giovanniego Paola Borgię (1777–1817) jako twórcę i odnotowuje „Późniejszy druk z tej samej płyty” w Commentationes towarzystwa w Getyndze, t. 16, 1808.
• Thorvaldsens Museum, Kopenhaga, E1618: płyta 710 × 650 mm na papierze 760 × 670 mm; własny opis muzeum datuje odbitkę „nie później niż 1700”, co nie może być prawdą w przypadku druku z 1797 roku.
• John Rylands Library, Manchester: odbitka, którą Nordenskiöld opublikował w 1891 roku (opis jego Account w State Library of New South Wales; Edney).
• Nordenskiöld, An account of a copy from the 15th century of a map of the world engraved on metal, which is preserved in cardinal Stephan Borgia’s museum at Velletri, Sztokholm: A. L. Norman (w rekordach bibliotecznych z datą 1891, u Edneya 1893), angielska wersja jego artykułu z 1891 roku w Ymer (opis National Library of Finland; Edney); w swoim Periplus (1897) przyjął, że jego odbitka jest identyczna z faksymile Borgii (Edney).
• Pomniejszony miedzioryt, 40,5 × 30,5 cm, w dziele Seroux d’Agincourta Histoire de l’art par les monumens (1810–23) (Edney).
• Żaden z tych opisów nie wymienia stanów płyty.

Opisy katalogowe i źródła

Library of Congress: LCCN 2024592846, sygnatura G3200 1450 .A6 1797. Thorvaldsens Museum: E1618. Oryginalna metalowa mapa jest cytowana przez Library of Congress jako „Biblioteca Apostolico Vaticana, #237”, a przez Museo Galileo jako „Musei Vaticani … inv. 70163”.

Źródła opowieści i tego zapisu: opis katalogowy Library of Congress i jego blog mapowy Worlds Revealed (2024); Matthew Edney, blog Mapping as Process (luty i czerwiec 2025); Dizionario Biografico degli Italiani (Treccani), hasło o Stefano Borgii; Catholic Encyclopedia, hasło o Stefano Borgii; opis University of Michigan za pośrednictwem geoportalu Big Ten Academic Alliance; katalog Thorvaldsens Museum; opisy katalogowe State Library of New South Wales i National Library of Finland.

Ten egzemplarz

Odbitka z Library of Congress jest wydrukowana czarnym tuszem na kremowym papierze i nie jest kolorowana. Szerokie marginesy otaczają koło i tytuł; w lewym górnym rogu krawędź arkusza jest szorstka, jak brzeg czerpany. Arkusz przecinają słabe ślady zagięć, jeden poziomo przez dolną połowę koła. Na dolnym obrzeżu, na lewo od dużego okrętu, kreskowanie druku przerywają małe jasne, otarte plamki. Na skanie nie zauważono pieczęci ani ołówkowych notatek.