Stara mapa świata 1794 — Dunn, A New Map of the World

Brakuje kontynentu południowego — i to właśnie jest nowina

Przez dwa stulecia każda mapa świata niosła przy dolnej krawędzi kontynent. Twórcy map rysowali Terra Australis z pewną linią brzegową, bo wymagała tego symetria: cały ten ląd na północy musiał gdzieś mieć przeciwwagę. Potem, w 1773 i 1774 roku, James Cook przeprowadził Resolution przez koło podbiegunowe południowe, popłynął na wschód wzdłuż lodu i nie znalazł nic prócz lodu. Tak wygląda mapa świata, kiedy ta wiadomość już dotarła: u stóp obu półkul stoją teraz tylko Antarctic Circle, Southern Icy Ocean i wiersz Ice, called C. Circumcision or Ice Islands. Pustka, narysowana uczciwie tam, gdzie przez sto lat biegła pewna siebie linia brzegowa.

Adres wydawniczy pod ramką brzmi Published by Laurie & Whittle, No. 53 Fleet Street, London, as the Act directs, 12th May 1794. Samuel Dunn zmarł w Londynie w styczniu tego samego roku. Arkusz trafił do sprzedaży cztery miesiące po swoim autorze.

Co można znaleźć na arkuszu

To wszystko jest na arkuszu i czytelne w pełnej wielkości. Kilka z tych szczegółów pokazujemy na tej stronie jako wycinki 1:1, żeby mogli Państwo ocenić kreskę przed zakupem.

• Wszystkie trzy wyprawy Cooka na jednym arkuszu. Trasy biegną przez obie półkule: Cook's Track 1769, potem 1773, 1774, 1775, potem 1778. Ta ostatnia należy do wyprawy, z której już nie wrócił — Cooka zabito na Hawajach w lutym 1779 roku, piętnaście lat przed odbiciem tej odbitki.
• Jest tu także pokolenie przed nim — Byron 1765, Wallis 1767, Carteret 1767, trasa Ansona. Razem są zamykaniem Pacyfiku, dekada po dekadzie.
• Australia to wciąż NEW HOLLAND, a jej wschodnie wybrzeże jest już NEW SOUTH WALES discovered by Cook 1770. O ten kontrast chodzi: wschód narysowano zatoka po zatoce, podczas gdy zachód i południe przetrwały jako fragmenty — Nuyts Land, Arnheims Land, Carpentaria. Nikt jeszcze nie opłynął jej dookoła.
• Długość geograficzną liczy się od Ferro, najbardziej na zachód wysuniętej wyspy Wysp Kanaryjskich — londyńska mapa, drukowana na Fleet Street, wciąż bierze za zero hiszpańską wyspę. Greenwich stało się południkiem zerowym świata dopiero w 1884 roku.
• Nowa Zelandia taka, jaką zostawił ją Cook: dwie wyspy i cieśnina między nimi, Cook's Straits, C. Maria Van Diemen, 3 Kings — pomiar z pierwszej wyprawy.
• Północ Ameryki zostaje otwarta. Za Mt St Elias i C. Edgecumbe linia brzegowa rozpływa się w kreskowaniu i urywa, pod napisem Frozen Sea or Northern Icy Ocean. Przejście Północno-Zachodnie było wciąż kwestią otwartą, a rytownik nie udawał, że jest inaczej.
• To strona z książki i sama to mówi. Półkule opisano jako NEW WORLD i OLD WORLD; nad ramką stoi GEOGRAPHY., a pod nią OR DESCRIPTION OF THE EARTH., z numerem tablicy 1 w narożnikach.
• Kolor konturowy z epoki, nałożony ręcznie wzdłuż granic politycznych — Rosja i Hindustan żółte, Europa karminowa, Ameryka Południowa różowa, Ameryka Północna zielona, Afryka turkusowa wzdłuż zachodnich i południowych brzegów. Wąski pasek, nie wypełnienie płaszczyzny: rytownictwo pozostaje pod spodem widoczne.

Samuel Dunn, matematyk

Dunn (1723–1794) urodził się w Crediton w Devon i nauczył się sam tyle matematyki, że zaczął uczyć jej innych: pisania, rachunkowości, nawigacji, „nauk matematycznych”. Karierę zakończył jako nauczyciel długości geograficznej na morzu i jako egzaminator matematyczny sprawdzający kandydatów Kompanii Wschodnioindyjskiej — człowiek, który decydował, czy oficerowi można zaufać, że sam znajdzie swoją pozycję. W latach 1761–1771 wysłał dziewięć rozpraw do Philosophical Transactions Royal Society, nigdy nie zostawszy jej członkiem.

Jego New Atlas of the Mundane System, or of Geography and Cosmography ukazał się w 1774 roku z sześćdziesięcioma dwiema płytami miedziorytniczymi i został wznowiony w 1788 i 1789. To tablica 1 jego części geograficznej w wydaniu z 1794 roku, drukowanym przez Laurie & Whittle z Fleet Street. Po mapie świata widać egzaminatora z nawigacji: trasy, granica lodu i otwarte wybrzeża liczą się tu bardziej niż dekoracja.

Co zostało zrobione przy restauracji — a czego nie

• Odbudowany w tonie papieru kolekcji. Arkusz był restaurowany w sierpniu według wcześniejszego standardu tonu; plik, który Państwo pobierają, odbudowano ze skanu według obecnego, z nowo ustawioną krawędzią skanera i przyciętą ramką.
• Usunięta jedna plama w tytule. Niebieską plamę w tytule, między L a D słowa WORLD, sprowadzono do tonu otaczającego papieru — łącznie 6149 pikseli. Rytowanej kreski nie ruszano.
• Marginesy sprawdzono pod kątem pieczątek. Wszystko poza rytowaną ramką okazało się drukiem — wiersze składu, podwójne linie ramki, numer planszy. Bez pieczątek i znaków własnościowych.
• Geometria nietknięta. Bez obrotu, pierwotne proporcje zachowane.

Państwa plik

Co Państwo pobierają: sześć osobnych archiwów ZIP, po jednym na kształt kadru — pełny arkusz, wersję przyciętą do rytowanej ramki i cztery wersje proporcji zbudowane przez poszerzenie marginesu, nigdy przez rozciąganie obrazu: 3:2, 4:3, 5:4 oraz ISO A (A2–A0). Biorą Państwo tę, która pasuje do ramy, a resztę zostawiają. W każdym archiwum są dokładnie trzy pliki: obraz, jednostronicowy paszport restauracji w PDF i README z wielkością w pikselach oraz notatką o tym, jak poszerzono margines. Mastera TIFF nie ma — żadna drukarnia go nie żąda, a drugi plik archiwalny podwoiłby wagę bez niczego, co widać na papierze.

Obie wersje są w pakiecie celowo: przycięta do rytowanej ramki daje ścisły prostokąt mapy, pełny arkusz — całą stronę atlasu z jej typografią.

Jak to wydrukować

Proszę wysłać plik takim, jaki jest — sRGB, bez konwersji. Matowy albo lekko fakturowany papier artystyczny od 200 g/m² pasuje do miedziorytu lepiej niż połysk i nie pozwala, by kolor konturowy z epoki czytał się jak współczesna farba. Przy metrze szerokości to zdecydowanie zadanie dla drukarni usługowej, a w archiwum jest tabela rozmiarów, którą można przekazać razem z plikiem.

Ekran i papier nigdy nie zgadzają się dokładnie: monitor wysyła światło, papier je odbija. Ciepły ton, który Państwo widzą, to papier lat dziewięćdziesiątych XVIII wieku, i na wydruku wypadnie nieco głębiej niż na ekranie.

Gdzie wydrukować: drukarnie w pobliżu i sprawdzone ceny laboratoriów internetowych.

Źródło i prawa

Skan pochodzi z Wikimedia Commons, File:1794 map of the world by Samuel Dunn.jpg, w domenie publicznej. Podajemy to zamiast biblioteki i sygnatury, bo dla tego arkusza nie ma czego podać: źródłem jest fotografia prawdziwego egzemplarza, a instytucja przechowująca ten egzemplarz nie została odnotowana. Paszport restauracji w PDF mówi dokładnie to samo. Opis w katalogu: Wikimedia Commons →

Za co ręczymy, to plik: każdy pomiar powyżej wykonano na nim, a porównanie „przed i po” na tej stronie pokazuje każdą wprowadzoną przez nas zmianę.

Pytania