Oude wereldkaart ca. 1450 — Borgia-kaart, facsimile Borgia 1797

Alle inscripties op het blad

De titel van 1797 onder de cirkel is letter voor letter weergegeven zoals hij op deze scan staat, met de hoofdletters en de interpunctie van het blad. De legenden binnen de cirkel zijn overgenomen van het vijftiende-eeuwse origineel in een gotisch boekschrift met veel afkortingstekens; alleen de regionamen en woorden die zonder het uitschrijven van afkortingen te lezen zijn, worden vermeld, en de langere legenden worden naar plaats beschreven. Latijn wordt vertaald tussen [rechte haken]; vertalingen van hele legenden zijn van Nordenskiöld, zoals geciteerd door de blog van de Library of Congress, en zijn als zodanig aangeduid.

• Onder de cirkel de titel van 1797 in vier regels gegraveerd schrift: Apographon descriptionis Orbis terrae figuris et narratiunculis distinctae, / Manu Germanica opere nigelliari discolorio circa medium Saec. XV. Tabulae aeneae Musei Borgiani Velitris consignatae, / Quod Camillus Joh. Paulli F. Borgia, Cruce Hieros. ornatus, ab intimo cubiculo Electoris Bavarici Patrui Cardinalis exempla imitatus / Summa fide, maximoque artificio expressum recognitumque Eruditis spectandum proponit A. C. CIƆIƆCCXCVII. [ruwweg: Een kopie van een beschrijving van de wereld, ingericht met figuren en korte verhalen, door een Duitse hand omstreeks het midden van de vijftiende eeuw uitgevoerd in tweekleurig niello en vastgelegd op de koperen tablet van het Borgia-museum te Velletri; die Camillo Borgia, zoon van Giovanni Paolo, versierd met het Kruis van Jeruzalem, kamerheer van de keurvorst van Beieren, in navolging van zijn oom van vaderszijde de kardinaal, met de grootste getrouwheid en vaardigheid uitgevoerd en gecontroleerd, aan geleerden ter beschouwing voorlegt, in het jaar 1797]
• Grote namen van de werelddelen: Affrica: in het bovenste deel van de cirkel en Europa: net onder het midden, gevolgd door een sterk afgekorte zin.
• Kwadrant linksboven, Arabië en Egypte: deserta arabie [de woestijn van Arabië], mecha [Mekka], mare persicum [de Perzische Golf], alexandria en deserta egypti [de woestijn van Egypte]; naast de feniks een legende van zes regels, die Nordenskiöld vertaalde als “Feniks, de enige, allerschoonste en eenzame vogel ter wereld, verbrandt zichzelf in een geurig vuur en wordt binnen drie dagen uit zijn as herschapen.”
• Afrika, rechtsboven van het midden: drie lopende figuren boven de legende mons lune [het Maangebergte], en daaronder een berg waaruit vier stromen neerlopen in een meer met een legende van twee regels die eindigt op nili: [van de Nijl].
• Rechterhelft, de westelijke Middellandse Zee: apulia: op het Italiaanse schiereiland en sardi / nia: [Sardinië] over twee regels geschreven op het eiland.
• Onderhelft, rond de Donau: viana [Wenen] en austria.
• Linksonder, het noordoosten: twee staande vrouwen, de ene met een boog en de andere met een speer met wimpel en een schild, onder een legende die begint met Terra quondam illustrium [land van weleer van illustere (vrouwen)]; verder naar rechts, voorbij een bergketen, livonia: (Nordenskiöld: “Livonia. Het land van weleer van illustere vrouwen”); Albania magna naast dieren en een griffioen (Nordenskiöld: “Hier zijn honden sterker dan leeuwen”); daarboven, onder een gearceerde bergketen, een legende die Nordenskiöld weergaf als “Hyperboreïsche bergen, waar griffioenen en tijgers wonen.”
• Midden onderaan: een bebaard hoofd dat tussen twee palen hangt, met een klein donker figuur ernaast, boven een legende van ongeveer tien korte regels; in de vertaling van Nordenskiöld staat “Dit ras beschouwt zichzelf als heilig”.
• Rechtsonder, het noorden: gothia magna [groot Gothia], en onder een beer op een berg een legende van twee regels met norvegie [van Noorwegen] die eindigt op nimio · frigore: [door overmatige kou].
• Op de rand: kleine ruitvormige tabletten, elk met één enkel merkteken, verspreid rond de cirkel; de blog van de Library of Congress beschrijft de rand van het origineel als “versierd met genummerde ruitvormen.”

Twee dingen op het blad verdienen een toelichting. Ten eerste schrijft de titel het woord narratiunculis [korte verhalen]; de catalogustitel van de Library of Congress geeft dit verkeerd weer als “narratinunculis”. Ten tweede is het jaar geschreven met de oude apostrofische cijfers CIƆIƆ voor 1500, zodat CIƆIƆCCXCVII als 1797 te lezen is. Veel legenden binnen de cirkel zijn op deze scan slechts gedeeltelijk leesbaar en worden hier niet getranscribeerd.

Edities en andere bekende exemplaren

• Library of Congress, Geography and Map Division, G3200 1450 .A6 1797: Apographon descriptionis Orbis terrae…, [Rome] : [Stefano Borgia], [1797]; “1 map ; 63 cm in diameter, on sheet 76 x 69 cm”; “Fewer than 10 copies of the facsimile are currently known to exist.” Matthew Edney geeft de diameter van hetzelfde exemplaar op als 64 cm.
• University of Michigan, Clark Library: “[Velletri?] : Camillo Borgia, 1797”, “1 map; 27 x 26 in.”; de beschrijving noemt Camillo Giovanni Paolo Borgia (1777–1817) als vervaardiger en vermeldt “A later printing from same plate” in de Commentationes van het genootschap te Göttingen, dl. 16, 1808.
• Thorvaldsens Museum, Kopenhagen, E1618: plaat 710 × 650 mm op papier 760 × 670 mm; de eigen beschrijving van het museum dateert de druk “Niet later dan 1700”, wat onmogelijk juist kan zijn voor een druk van 1797.
• John Rylands Library, Manchester: de afdruk die Nordenskiöld in 1891 publiceerde (beschrijving van zijn Account door de State Library of New South Wales; Edney).
• Nordenskiöld, An account of a copy from the 15th century of a map of the world engraved on metal, which is preserved in cardinal Stephan Borgia’s museum at Velletri, Stockholm: A. L. Norman (in bibliotheekbeschrijvingen gedateerd 1891, door Edney 1893), een Engelse versie van zijn artikel uit 1891 in Ymer (beschrijving van de National Library of Finland; Edney); in zijn Periplus (1897) aanvaardde hij dat zijn afdruk identiek was aan het facsimile van Borgia (Edney).
• Een verkleinde kopergravure, 40,5 × 30,5 cm, in Seroux d’Agincourt, Histoire de l’art par les monumens (1810–23) (Edney).
• Geen van deze beschrijvingen noemt staten van de plaat.

Catalogusvermeldingen en bronnen

Library of Congress: LCCN 2024592846, signatuur G3200 1450 .A6 1797. Thorvaldsens Museum: E1618. De originele metalen kaart wordt door de Library of Congress aangeduid als “Biblioteca Apostolico Vaticana, #237” en door het Museo Galileo als “Musei Vaticani … inv. 70163”.

Bronnen voor het verhaal en deze beschrijving: catalogusbeschrijving van de Library of Congress en de bijbehorende kaartenblog Worlds Revealed (2024); Matthew Edney, blog Mapping as Process (februari en juni 2025); Dizionario Biografico degli Italiani (Treccani), lemma over Stefano Borgia; Catholic Encyclopedia, lemma over Stefano Borgia; beschrijving van de University of Michigan via het geoportaal van de Big Ten Academic Alliance; catalogus van het Thorvaldsens Museum; catalogusbeschrijvingen van de State Library of New South Wales en de National Library of Finland.

Dit exemplaar

De afdruk van de Library of Congress is in zwarte inkt op crèmekleurig papier gedrukt en niet ingekleurd. Brede marges omgeven de cirkel en de titel; linksboven is de rand van het blad ruw, als een geschept papierrand. Vage vouwlijnen doorkruisen het blad, een ervan horizontaal door de onderste helft van de cirkel. Op de onderrand, links van het grote schip, wordt de gedrukte arcering onderbroken door kleine lichte, afgesleten plekken. Op de scan zijn geen stempels of potloodaantekeningen opgemerkt.