Wereldkaarten gedrukt tussen 1700 en 1799, van Herman Moll en Guillaume Delisle tot de kaarten die na de reizen van Cook opnieuw werden getekend. Elke kaart is gerestaureerd naar een bibliotheekscan met genoemde bron en klaar om te printen op 300 dpi.
De wereld op kaarten uit de 18e eeuw
In de 18e eeuw werd de wereldkaart een werk van meting. Guillaume Delisle, die van Cassini had geleerd posities met astronomische waarnemingen vast te leggen, verkleinde de lengtefouten van eerdere kaarten aanzienlijk; zijn westelijk halfrond, in 1720 getekend voor de jonge Lodewijk XV, maakt van Californië een schiereiland en laat de kust ten noorden van Kaap Mendocino gewoon ophouden. Herman Moll in Londen tekende de passaatwinden en de moesson over de oceanen, en Robert de Vaugondy in Parijs gaf aan waar een kust alleen vermoed werd.
De eeuw eindigt in de Stille Oceaan. De route van Anson uit 1743 loopt over Vaugondy’s kaart uit 1752, en na de drie reizen van James Cook in 1768–1780 volgen de kaarten van Bowles en Delamarche en de Londense kaart uit 1799 zijn routes tot de Beringstraat en tot Hawaï, waar hij in februari 1779 werd gedood. Niet elke werkplaats hield bij: in Augsburg graveerde Seutter Californië omstreeks 1740 nog als eiland.
Kaarten uit de 18e eeuw in deze collectie
- De Terraqueous Globe van Wells, 1700, en de kaarten van Moll uit 1706, met de passaatwinden en moessons, en 1709.
- Drie kaarten die van Californië een eiland blijven maken: De la Feuille, 1708, Renard, 1715, en Seutter, omstreeks 1740, met acht kleine globes rond de halfronden.
- Guillaume Delisle: de wereld zoals de Ouden die kenden (1714), de Mappemonde uit 1720, het westelijk en oostelijk halfrond uit 1724, en het grote noordelijk en zuidelijk halfrond, uitgegeven omstreeks 1740.
- De boeddhistische wereldkaart van Hōtan, Kyoto 1710, met het Anavatapta-meer in het midden en Europa als eilanden in de hoek, en een Russische wereldkaart van omstreeks 1750.
- Le Rouge, 1744; van Robert de Vaugondy de Mappemonde en de Orbis vetus uit 1752, de tweede met Atlantis over Amerika heen gelegd; de westelijke planisfeer van de aarde uit 1757; Bellins Carte réduite du globe, 1764; en Brion de la Tour, 1778.
- Na Cook: Bowles, omstreeks 1780, Delamarche, 1786, Dunn, 1794, en de Chart of the World uit 1799, gegraveerd voor Guthries System of Geography.
- Twee latere drukken van oudere kaarten: de hartvormige Ottomaanse wereldkaart van Hajji Ahmed uit 1559, gedrukt in 1795, en de Borgia-kaart van omstreeks 1450 in het facsimile van 1797.
Tussen de 17e en de 19e eeuw
Vergeleken met de 17e eeuw hebben deze kaarten het meeste van hun versiering verloren en aantekeningen, jaartallen en routes gewonnen: bij een kust staan het schip en het jaar waarin ze werd gezien. In de 19e eeuw zijn de omtrekken bijna compleet en richten wereldkaarten zich op andere onderwerpen — het kompas, planten, dieren, geschiedenis. Het lange leven van het eiland is verzameld in Californië als eiland.
Een kaart uit de 18e eeuw kiezen en afdrukken
De formaten lopen van 17 cm voor de kleine kaart van Brion de la Tour uit 1778 tot 145 cm voor de houtblokkaart van Hōtan; de grote halfronden van Delisle drukken scherp af tot 92–99 cm. Franse en Engelse kaarten uit deze eeuw hebben dichte, kleine belettering — aantekeningen over routes, jaartallen en ontdekkingen — dus met een afdruk van 60 cm of meer zijn ze beter leesbaar. Bij elke kaart staat het grootste formaat waarop het blad bij 300 dpi scherp afdrukt.
Vragen
Hoe zag de wereldkaart er in 1700 uit?
Grotendeels zoals de kaarten van het eind van de 17e eeuw: twee halfronden, Californië op de meeste bladen een eiland, Australië als Nieuw-Holland met alleen de west- en noordkust, en het noorden van de Stille Oceaan tussen Azië en Amerika onbekend. Molls kaart uit 1706 geeft er een goed beeld van, met de passaatwinden over de oceanen getekend.
Wanneer werd Californië niet langer als eiland getekend?
Geleidelijk. Delisle tekende het als schiereiland op zijn westelijk halfrond van 1720, maar andere uitgevers hielden het eiland nog decennialang aan: De la Feuille in 1708, Renard in 1715 en Seutter in Augsburg omstreeks 1740, toen de jezuïet Eusebio Kino, die te voet had aangetoond dat het met het vasteland verbonden was, al bijna dertig jaar dood was.
Welke kaarten tonen de reizen van kapitein Cook?
De kaart van Bowles van omstreeks 1780, die van Delamarche uit 1786 en de Chart of the World uit 1799, waarvan de legenda de Endeavour van 1768–1771 onderscheidt van de Resolution van 1772–1775 en 1776–1780. Alle drie geven ze Hawaï aan, waar Cook in februari 1779 werd gedood.
Hoe groot kan ik een wereldkaart uit de 18e eeuw afdrukken?
Van 17 cm tot 145 cm op 300 dpi, afhankelijk van het blad; de grote halfronden van Delisle gaan tot 92–99 cm. Het grootste scherpe formaat staat bij elke kaart, berekend uit de scan en nooit uit een opschaling.
Andere eeuwen: 16e eeuw · 17e eeuw · 19e eeuw · Alle oude wereldkaarten