Oude wereldkaart ca. 1780 — Bowles, New and Accurate Map of the World

Elk opschrift op het blad

De tekst op het blad is Engels, met Latijnse namen op de maan en de sterrenkaarten. Hij wordt hier letter voor letter weergegeven, met de hoofdletters en spellingen van het blad; de lange s is als s weergegeven, en opgeheven letters (zoals in Capᵗ, Mʳ, Nº) staan op de regel. De panelen buiten de halfronden worden vermeld met hun kopjes en openingswoorden; binnen de halfronden de aantekeningen, routes en grotere namen. De lange verklarende teksten zijn niet volledig overgenomen, en regels die niet met zekerheid te lezen waren, zijn weggelaten.

• Titel over de bovenrand: BOWLES’s NEW AND ACCURATE MAP OF THE WORLD, OR TERRESTRIAL GLOBE, laid down from the BEST OBSERVATIONS and NEWEST DISCOVERIES; particularly those lately made in the SOUTH SEAS, by ANSON, BYRON, WALLIS, BOUGANVILLE, COOK, and other celebrated CIRCUMNAVIGATORS: Illustrated with a variety of useful PROJECTIONS and REPRESENTATIONS of the HEAVENLY BODIES; the most approved ASTRONOMICAL and GEOGRAPHICAL DEFINITIONS, TABLES, and PROBLEMS; With an easy and familiar Explanation of the most curious and interesting Phœnomena in the UNIVERSAL SYSTEM. Daaronder: Printed for the Proprietor CARINGTON BOWLES, Nº69 in St Pauls Church Yard, LONDON.
• Linksboven: The SOLAR SYSTEM, met banen van de planeten en van kometen, aangeduid met jaartallen (onder meer 1337, 1472, 1618, 1680, 1682, 1723, 1759); COMETS or Blazing Stars; de aantekening The Comet of 1680, according to Sr Isaac Newton in its nearest Approach to the Sun was 2000 times hotter than red hot Iron; The SUN and his Maculæ as Seen thro’ a Telescope; Saturn and his Ring as seen thro’ a Telescope; The Ring of SATURN.
• Bovenaan, tussen de cirkels: The Dimensions of the SOLAR SYSTEM (een tabel); The NORTHERN HEMISPHERE van de sterren met ASTRONOMICAL DEFINITIONS; The Law of the Cometary System.; The SOUTHERN HEMISPHERE; A Representation of Part of the Universe; A TABLE of the Place of the SUN in the Ecliptic & Declination, met een kanttekening dat de plaats van de zon om het vierde jaar bijna dezelfde terugkeert, en kolommen met jaren van 1761 tot 1808.
• Rechtsboven: An ASTRONOMICAL LATITUDE AND LONGITUDE ANALEMMA; Jupiter and his Belts as seen thro’ a Telescope; Venus as seen thro’ a Telescope; Mars as seen thro’ a Telescope; Mercury as seen thro’ a Telescope.
• Banden bij de halfronden: WESTERN HEMISPHERE OF THE WORLD en THE NEW WORLD, OR NORTH AND SOUTH AMERICA; EASTERN HEMISPHERE OF THE WORLD en THE OLD WORLD, OR EUROPE, ASIA AND AFRICA.
• Zijpanelen: GEOGRAPHICAL DEFINITIONS (links en rechts, beginnend met The Poles of the Earth are two Points in the Surface of the Earth or Sea); The ART of DIALING by a common GLOBE (links en rechts); THE CAUSE OF THE TIDES, beginnend met The Cause of the Tides or Ebbing and Flowing of the Sea was first Discovered by Sr Isaac Newton, met A Diagram explaining the single and double Tides.
• Linksonder en in het midden: An UNIVERSAL SCALE of Equal Parts, Chords, Sines, Tangents, Secants, &c. &c.; A CHART OF THE WORLD, according to MERCATOR’s PROJECTION, with the Rhumb Lines., met een aantekening dat deze kaart called Mercator’s Chart wordt genoemd, hoewel zij de uitvinding was van Edward Wright an English Man; SELENOGRAPHY, een kaart van de maan, met MARE IMBRIUM, MARE SERENITATIS, Mare Nubium, Mare Humorum, Mare Crisium, TERRA STERILITATIS en benoemde kraters als Plato, Archimedes, Tycha en GRIMALDUS.
• Rechtsonder: The VICISSITUDE of SEASONS Explained., beginnend met In this Diagram S represent the Sun; THE ANALEMMA met THE USE OF THE ANALEMMA; een aantekening die begint met N.B. For an accurate Reduction of the Difference of Latitude and Longitude of Places, met cijfers voor het observatorium van Greenwich, St Pauls te Londen en het observatorium van Parijs.
• Langs de onderrand een tekst van twee regels die begint met As the Space to which we are here confined for illustrating the Use of this UNIVERSAL SCALE is very small, met een DESCRIPTION van de letters in het diagram; in beide benedenhoeken: Printed for the Proprietor Carington Bowles, London.
• Westelijk halfrond, noorden: SEA OF ANADIR; NORTHERN ARCHIPELAGO; Fox Islands; de aantekening The Russian Discoveries to the North ward of the 70th Parallal have been communicated to the Editors by Monsr Jaques de Stehlin Counsellor of State of the Empress of Russia, and late Secretary to the Academy of Sciences of Petersburg; ARCTIC LANDS; Arctic Circle; Alderman Jones’s Sound; St James Lancaster’s Sound; BAFFINS BAY; HUDSONS BAY; NEW NORTH WALES; NEW SOUTH WALES.
• Westelijk halfrond, noordwestkust: Highest Latitude of the Spanish Discoveries in 1775.; Tchirikows Land; Land of Volcanos; Fousang of the Chinese; George’s Sound where Capt. Cook repair’d in 1778; River of the West; New Albion; NORTH AMERICA; NEW MEXICO; LOUISIANA; CALIFORNIA als schiereiland.
• Westelijk halfrond, Stille Oceaan: PACIFIC OCEAN OR GREAT SOUTH SEA; Capt. Cook going to America in 1778; Going North in 1779; Sandwich I.; O-why-hee where Capt. Cook was killed in February 1779.; Land seen by Mendana in 1568; Anson’s Track in 1742; Chippertons I. by conjecture; EQUINOCTIAL LINE; Marquesas of Mendoca; Bougainvilles Track 1768; Resolution’s Track in 1774.; Capt. Cook going to Otaheite in 1777.; NEW CALEDONIA; NEW ZEALAND; Cook’s Straits; Track of the Resolution Capt. Cook and the Adventure Capt. Furneaux in 1773; Antipodes of London; Field Ice 1773; SOUTHERN ICY OCEAN.
• Oostelijk halfrond, rond Nieuw-Holland: NEW HOLLAND; NEW SOUTH WALES Discovered in 1770.; Endeavours Straits 1770; Carpentaria discovd 1628.; Wits Land 1628.; Concords Land 1616; Edels Land 1619; Lyons Land 1622; Nuyts Land discovd 1627; PAPUA or NEW GUINEA; LOUISIADE; Cape Deliverance by Mr de Bougainville 1768.; Tropic of Capricorn.

Het blad is niet altijd consequent. De titel spelt BOUGANVILLE, de route op de kaart Bougainvilles Track 1768. De aantekening over de Russische ontdekkingen schrijft Parallal en geeft de naam als Jaques de Stehlin. De naam NEW SOUTH WALES komt tweemaal voor, bij de Hudsonbaai en aan de oostkust van Nieuw-Holland. De tabel van de plaats van de zon loopt door tot 1808, jaren na de datering van de kaart; het is een rekentabel, geen drukdatum.

Uitgaven en andere bekende exemplaren

• Library of Congress, Geography and Map Division, G3200 1780 .B6: Londen, gedrukt voor de eigenaar Carington Bowles, no. 69 in St. Paul’s Church Yard, [1780?]; 1 kaart, met de hand ingekleurd; 2 halfronden van elk 59 cm doorsnede, op een blad van 106 × 130 cm. De beschrijving noteert “Toont diverse expeditieroutes.”, “Reliëf pictorisch weergegeven.”, somt de bijkaarten op (zonnestelsel, noordelijk en zuidelijk halfrond, analemma, universele schaal, Mercatorkaart, selenografie, jaargetijden) en voegt toe “In 4 delen gesneden, op linnen geplakt.” en “Exemplaar van de LC onvolledig: rand bijgesneden, kleine verliezen langs de bovenkant.”
• Biblioteca Virtual de Defensa (Spanje), record 392186: Bowles’s New Four Sheet Map of the World or Terrestrial Globe, gedrukt voor de eigenaar Bowles en Carver, Nº 69 in St. Pauls Church Yard, [1794–1832]; 1 kaart op 4 bladen, elk 57 × 65 cm of kleiner, gegraveerd en ingekleurd. De aantekeningen noemen de routes van Anson, Byron, Cook en Bougainville, sterrenkaarten van beide halfronden, een analemma, een Mercatorkaart, een selenografie en de jaargetijden. Het exemplaar bevindt zich in de Biblioteca del Museo Naval te Madrid (MN-1-A-3).
• Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico (Spanje), signatuur [1-A-3]: dezelfde titel “new four sheet map of the world or terrestrial globe”, dezelfde signatuur als het exemplaar van het Museo Naval in het Defensa-record, en kennelijk hetzelfde stuk.
• Geen van deze records vermeldt staten van de plaat. Een ander exemplaar van de uitgave van Carington Bowles is bij dit onderzoek niet in een opvraagbaar record aangetroffen.

Catalogusgegevens en bronnen

Library of Congress LCCN 2006627255; plaatsnummer G3200 1780 .B6; digitaal id g3200.ct001476. Biblioteca Virtual de Defensa, record 392186 (Museo Naval, Madrid, MN-1-A-3). Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico, signatuur [1-A-3].

Bronnen voor het verhaal en dit dossier: de catalogusbeschrijving van de Library of Congress; het collectie-item van de Science Museum Group over Carington Bowles; het collectie-item van de Royal Academy over Carington Bowles; het collectie-item van het British Museum over Bowles & Carver; het item van de Royal Collection Trust over Jacob von Staehlin, An Account of the New Northern Archipelago (Londen, 1774); de records van de Biblioteca Virtual de Defensa en de Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico.

Dit exemplaar

De scan toont het exemplaar van de Library of Congress met de hand ingekleurd: landsgrenzen en landgebieden in roze, groen en geel, de sterrenbeelden met kleur gewassen, de maan in grijs en bruin. Zoals de beschrijving zegt, is het blad in delen gesneden en op linnen geplakt: een verticale naad loopt midden tussen de halfronden en door de maan, een horizontale naad doorkruist beide halfronden nabij de evenaar, en het linnen is zichtbaar aan de linkerrand. De marges zijn dicht langs de omlijsting bijgesneden. In de rechterbenedenmarge staat een ronde stempel met Library of Congress en Maps & Charts en een handgeschreven nummer, en onder de omlijsting rechtsonder een potloodaantekening 41¼ x 49.