Home/Catalogus/Oude wereldkaarten/18e eeuw/Oude wereldkaart 1786 — Delamarche, Mappe Monde met reizen van Cook

Oude wereldkaart 1786 — Delamarche, Mappe Monde met reizen van Cook

Name: Oude wereldkaart 1786 — Delamarche, Mappe Monde met reizen van Cook
Brand: Old Map Studio
SKU: LMEC2514P0749
Price: 14.9 USD
Availability: InStock

CODE: LMEC2514P0749

Schrijf een recensie

$14⁹⁰

dit product is elektronisch uitgegeven.

Vraag over deze kaart

Omschrijving

Een oude wereldkaart met de drie reizen van kapitein Cook, Delamarche, Parijs 1786

Mappe Monde ou carte générale du globe terrestre is een wereldkaart in de projectie van Mercator, de “projection des cartes réduites” uit de titel. Robert de Vaugondy tekende haar in Parijs; dit exemplaar is de versie die Charles François Delamarche corrigeerde om de drie reizen van kapitein James Cook te tonen. De Boston Public Library bewaart haar in het Leventhal Map & Education Center als een met de hand ingekleurde kaart van 97 × 112 cm, met de lengtegraden geteld vanaf Ferro, en dateert haar [1786], aangeduid als afgeleide datering.

De Bibliothèque nationale de France bewaart de oudere kaart, uitgegeven “chès l’auteur” in 1760 en 101 × 119 cm groot, en catalogiseert haar onder Didier Robert de Vaugondy (1723–1786). In haar beschrijvingen van de gecorrigeerde kaart noemt de BnF E. Dussy als graveur, vermeldt zij dat Pierre Nicolas Arrivet de titelcartouche signeerde, en verwijst zij naar het artikel van Mary Pedley uit 1985, “Une mappemonde inconnue de Didier Robert de Vaugondy”.

Volgens de BnF werd Delamarche in 1740 in Parijs geboren en overleed hij in 1817. In 1786 kocht hij de kaartenvoorraad van Didier Robert de Vaugondy van Jean-Baptiste Fortin en dreef hij handel als opvolger van Vaugondy, waarbij hij vooral de oude platen corrigeerde of opnieuw graveerde. De titel van dit blad noemt hem Successeur de Vaugondy, in het Collége de M.tre Gervais in de Rue du Foin Saint-Jacques, zijn adres van 1778 tot 1804.

Wat Delamarche toevoegde, staat uiteengezet in een cartouche linksonder met het opschrift Nota. Zij noemt dit een kaart “gecorrigeerd en vergroot met de ontdekkingen van kapitein Cook, van zijn drie reizen, en van de heenreis en terugkeer van zijn twee schepen”, gemaakt Par le S.r Delamarche en 1786. Vier soorten lijn volgen de eerste reis (26 april 1768 tot 12 juli 1771), de tweede (20 juli 1772 tot 1 mei 1775, bij Kaap de Goede Hoop), de derde (13 juli 1776 tot 1 januari 1779, bij het eiland Owhyhée, “waar kapitein Cook op 14 februari werd gedood”), en de thuisreis van de schepen, die op 30 augustus 1780 in Londen eindigde. Britannica dateert de reizen 1768–71 met de Endeavour en 1772–75 en 1776–79 met de Resolution, en Cooks dood in Kealakekuabaai op Hawaï op 14 februari 1779.

De cartouche Nota. linksonder: “Par le S.r Delamarche en 1786”, met de vier lijnen die Cooks drie reizen en de terugkeer van zijn twee schepen volgen.

De derde reis ging, in de woorden van Britannica, “op zoek naar een Noordwestelijke Doorvaart rond Canada en Alaska”. Op het blad loopt haar lijn langs Alaska omhoog en door de Détr. du Nord naar Cap Glacé, gedateerd 18 Ao. 1778, en dan weer zuidwaarts naar de Isles Sandwich. Naast het grootste eiland staat op de plaat Isle Owhyhée ou le Cap. Cook fut tué le 14 Fevrier 1779; een tweede lijn voert de twee schepen opnieuw naar het noorden, tot 18 Juil. 1779.

Linksboven: de zeestraat tussen Azië en Amerika, met Cap Glacé en C. Lisburn, waar de derde reis op 18 augustus 1778 omkeerde.

De Isles Sandwich, met de aantekening Isle Owhyhée ou le Cap. Cook fut tué le 14 Fevrier 1779, en daaronder de routes van de Manilla-galjoen en de Centurion.

Waar u op het blad op moet letten

Linksonder de cartouche Nota. met een voorbeeld van elk van de vier lijnen.
In de Noordelijke Stille Oceaan de Isles Sandwich; daaronder lopen oudere routes van de Manilla-galjoen en van de Centurion.
Linksboven Cap Glacé en C. Lisburn, waar de tochten van 1778 en 1779 omkeren.
Nieuw-Zeeland getekend als twee eilanden, met de naam Cook op de zeestraat ertussen, en ten zuidoosten Antipodes de Paris.
Australië benoemd als NOUVELLE HOLLANDE decouverte en 1644, terwijl de oostkust de nieuwere naam NOUVELLE GALLES MÉRIDIONALE en 1770 draagt.
In de onderrand de signaturen Gravé par E. Dussy links en Arrivet inv. & Sculp. rechts.

De BnF bezit exemplaren van de gecorrigeerde kaart met de impressa “Chez Delamarche, 1786” en “chez le Cit. Delamarche … 1786”, en een latere uitgave van dezelfde titel uit 1804. Na Delamarches dood zette, volgens de BnF en het Museo Galileo, zijn zoon Félix het bedrijf voort.

Alles over dit blad: het volledige dossier

Elk opschrift op het blad

Alle letters zijn gegraveerd, behalve de handgeschreven aantekeningen die onder “Dit exemplaar” worden genoemd. De opschriften worden letter voor letter weergegeven, met de hoofdletters, accenten en leestekens van het blad voor zover de scan die toont; verhoogde letters na een punt zijn op de regel geschreven (S.r, M.tre). De vele kleine kust- en eilandnamen, de gradencijfers en de losse data langs de routes worden niet een voor een opgesomd; namen die niet met zekerheid te lezen waren, zijn weggelaten.

Titelcartouche, rechtsonder: MAPPE MONDE / OU / CARTE GÉNÉRALE / DU GLOBE TERRESTRE / dessineé suivant les regles de la Projection des Cartes réduites. [getekend volgens de regels van de projectie van de verkleinde kaarten] / Par ROBERT DE VAUGONDY Géographe / Corrigée et augmentée des découvertes du Cap.t Cook et de ses trois Voyages [gecorrigeerd en vergroot met de ontdekkingen van kapitein Cook en van zijn drie reizen] / Par C.F. DELAMARCHE Géogr. / Successeur de Vaugondy. / A PARIS / Chez le Cit. Delamarche Géographe / Rue du Foin Saint-Jacques / au Collége de M.tre Gervais.
Cartouche linksonder: Nota. / CARTE Corrigée, Augmentée des Découvertes du Capitaine Cook, de ses trois Voyages; de la Route et du Retour de ses deux Vaisseaux. [kaart gecorrigeerd en vergroot met de ontdekkingen van kapitein Cook, van zijn drie reizen, en van de heenreis en terugkeer van zijn twee schepen] / Par le S.r Delamarche en 1786. Daarna vier regels, elk beginnend met La Ligne en een voorbeeld van de lijn: indique le 1.er Voyage depuis le 26 Avril 1768 jusqu’au 12 Juillet 1771.; indique le 2.e Voyage depuis le 20 Juil. 1772 jusqu’au 1.er Mai 1775. au Cap de Bonne Espérance.; indique le 3.e Voyage depuis le 13 Juillet 1776 jusqu’au 1.er Janvier 1779. à l’Isle Owhyhée où le Cap.t Cook fut tué le 14 Février.; indique la Route et le Retour de ses deux Vaisseaux, depuis sa mort jusqu’au 30 Aoust 1780, jour de leur arrivée à Londres.
In de onderrand: links, net boven de gradenband, Gravé par E. Dussy; rechts, in de gradenband onder de titelcartouche, Arrivet inv. & Sculp.
Omlijsting: lengtegraden om de 10 graden langs boven- en onderkant, breedtegraden langs de zijkanten; SEPTENTRION bovenaan, OCCIDENT links, ORIENT rechts; langs de rechterrand Echelle de Lieues marines de 20 au degré [schaal van zeemijlen, 20 per graad].
Zeeën, cirkels en lijnen: TERRES POLAIRES ARCTIQUES INCONNUES [onbekende arctische poollanden]; OCEAN SEPTENTRIONAL; MER DU NORD; OCEAN OCCIDENTAL; OCEAN MERIDIONAL; OCEAN ORIENTAL; MER DU SUD OU PACIFIQUE links en MER DU SUD rechts; Cercle polaire arctique, Tropique de Cancer, Ligne équinoctiale ou Equateur, Tropique de Capricorne, Cercle polaire antarctique.
Noordelijke Stille Oceaan: Isles Sandwich met Atoui en Woahoo; Isle Owhyhée ou le Cap. Cook fut tué le 14 Fevrier 1779 (hier zonder accent, anders dan in de Nota.); Route des 2 Vaisseaux; Retour du vaisseau N.a S.a de Cabadonga de Manille à Acapulco en 1743; Route du Gallion N.a S.a de Cabadonga depuis Acapulco jusqu’a Manille; Route du Centurion; Isle de Noel; 3.e Voyage.
Tussen Azië en Amerika: Détr. du Nord; Cap Glacé met 18 Ao. 1778; C. Lisburn; C. Mulgrave; G. d’Anadir; I. Clerke's; BAS FONDS; B. de Bristol; ALASKA; Entrée du P.ce Guillaume; Route des 2 Vaiss. met 18 Juil. 1779; Retour du Capitaine Cook.
Baffinbaai: BAYE DE BAFFIN Déc. par Guill. Baffin Anglois en 1623. [ontdekt door William Baffin, Engelsman, in 1623]; Baye vue par Baffin en 1615; JAMES ISLAND inhabitée; Thomas Smiths Sound; Whale Sound; Westenholm Sound; Horn Sound.
Australië en de Zuidelijke Stille Oceaan: NOUVELLE HOLLANDE decouverte en 1644; NOUVELLE GALLES MÉRIDIONALE en 1770; Botany B.; T. de Diemen dec. en 1642; T. de Concorde en 1616; T. de Leuwin en 1622; Terre de Nuyts en 1627; NOUVELLES HEBRIDES; N.lle CALÉDONIE met dec. en 1774; op Nieuw-Zeeland Tavai-Poenammoo en Cook op de zeestraat; Antipodes de Paris; 1.er Voyage, 2.e Voyage, 3.e Voyage.
Zuidelijke Atlantische Oceaan: I. de la Georgie; Terre de Sandwich; C. de la Circoncision; Route de l’Aigle et de la Marie en 1739; 2.e Voyage.

Het blad zelf bevat enkele tegenstrijdigheden. De impressum in de titel noemt de uitgever le Cit. Delamarche, terwijl de cartouche Nota. de correcties ondertekent met Par le S.r Delamarche en 1786. De Baffinbaai draagt twee jaartallen: Déc. par Guill. Baffin Anglois en 1623 onder de naam, en Baye vue par Baffin en 1615 aan de oostkust. Australië is als geheel aangeduid met decouverte en 1644, terwijl stukken van de west- en zuidkust eerdere jaartallen dragen, van 1616 tot 1628.

Uitgaven en andere bekende exemplaren

Boston Public Library, Norman B. Leventhal Map & Education Center, G3200 1786 .D45 (dit exemplaar): “Paris : chez le Cit. Delamarche”, “[1786]”, met de aantekening “This date is inferred.”; “1 map : hand col. ; 97 x 112 cm.”; schaal “[ca. 1:36,000,000]”; “Prime meridian: Ferro.”; “Relief shown pictorially.”; “Carte corrigée, augmentée ... en 1786.”; “Shows routes of Capt. Cook's 3 circumnavigations.”
Bibliothèque nationale de France, GE A-1229: de oudere kaart, “Mappemonde ou Carte générale du globe terrestre … par le S. Robert de Vaugondy”, “A Paris : chès l'auteur, 1760”, “101 x 119 cm”, onder Didier Robert de Vaugondy (1723–1786). De BnF-beschrijvingen van de gecorrigeerde kaart (GE C-8520, GE F CARTE-10768, GE C-8521) vermelden de titelcartouche “signé par Arrivet” en verwijzen naar Mary Pedley, “Une mappemonde inconnue de Didier Robert de Vaugondy” (Bulletin de la Bibliothèque nationale, 1985).
Bibliothèque nationale de France, GE C-8520: de gecorrigeerde kaart, “A Paris : Chez Delamarche, 1786”, 101 x 119 cm, gevouwen 25 x 15 cm.
Bibliothèque nationale de France, GE F CARTE-10768: “A Paris : chez le Cit. Delamarche, géographe, rue du Foin Saint-Jacques au Collège de Mtre Gervais, 1786”, 101 x 119 cm, gevouwen; hetzelfde impressum als dit exemplaar. De aantekening noemt “Autres éd. de 1775, Ge C 8520 ; de 1804, Ge C 8521”, hoewel de beschrijving van GE C-8520 zelf 1786 vermeldt.
Bibliothèque nationale de France, GE C-8521: een latere uitgave, “A Paris : Chez Delamarche, 1804”, 101 x 119 cm.
De Boston-beschrijving vermeldt ook het nummer van de Library of Congress, 77695610; de beschrijving van de Library of Congress kon voor dit dossier niet worden geopend. Geen van de hier geopende beschrijvingen noemt staten van de plaat.

Catalogusvermeldingen en bronnen

Boston Public Library G3200 1786 .D45, streepjescode 39999065660696, identificatie 06_01_005937; LCCN 77695610. Bibliothèque nationale de France GE A-1229 (FRBNF40613202), GE C-8520 (FRBNF40613479), GE F CARTE-10768 (FRBNF40613210), GE C-8521 (FRBNF40613480); de kleinere wereldkaart van Mercator, gegraveerd door E. Dussy, Parijs 1761, GE D-12337 (FRBNF40699833).

Bronnen voor het verhaal en dit dossier: de catalogusbeschrijving van de Boston Public Library (Digital Commonwealth); de catalogusbeschrijvingen van de Bibliothèque nationale de France voor de kaart en haar uitgaven en het autoriteitenrecord voor Charles François Delamarche; Museo Galileo, biografie van Charles François Delamarche; Encyclopaedia Britannica, “James Cook”; en het blad zelf.

Dit exemplaar

De kaart is gedrukt op meerdere bladen die aaneengevoegd zijn; de naden tonen zich als rechte lijnen over het papier. Het geheel is op linnen gemonteerd, wat als een stoffen rand langs alle vier de zijden zichtbaar is, en roze papieren lipjes in ruitvorm zitten langs de marges, sommige met oranjerode vlekken eromheen. Kustlijnen en grenzen zijn met de hand ingekleurd in roze, geel en groen; de zeeën en de cartouches zijn niet gekleurd. In de titelcartouche, naast Delamarches naam, staan drie met potlood geschreven aantekeningen: James W. Paige, 340,056 en Dec. 28, 1883. Onder de onderrand links staat, eveneens in potlood: G3200 .1786 .D45 en 39999065660696, overeenkomend met het Bostonse signatuurnummer en de streepjescode. In de rechteronderhoek zijn een vage ovale stempel, op de scan niet leesbaar, en het nummer 44 in potlood te zien. In de Indische Oceaan ten westen van Australië zijn enkele namen met de hand in bruine inkt toegevoegd, onder meer Cloates I en Tryal ++ Rocks; andere in de zuidelijke Indische Oceaan zijn slechts gedeeltelijk leesbaar.

Uw bestand

Origineel	Charles François Delamarche naar Robert de Vaugondy, Parijs, [1786] (datum door de bibliotheek afgeleid); Boston Public Library, Leventhal Map & Education Center, G3200 1786 .D45; met de hand ingekleurde kaart 97 × 112 cm
Scan	heel blad 10133 × 8810 px; de kaart binnen de bijgesneden rand 9646 × 8333 px
Afdruk bij 300 dpi	de kaart tot 81 cm, het hele blad met marges tot 85 cm
U downloadt	zes ZIP-archieven: heel blad, bijgesneden, 3:2, 4:3, 5:4 en ISO A
In elk archief	één JPEG bij 300 dpi, het restauratiepaspoort als PDF, een READ ME

Zo drukt u af

Druk af bij 300 dpi op het hierboven genoemde formaat en laat de drukker het bestand niet opschalen.
Kies het archief waarvan de verhoudingen bij uw lijst passen, zodat er niets wordt bijgesneden of uitgerekt.
Vraag om mat fine-artpapier, sRGB, automatische verbetering uit. De handkleuring is bij de restauratie behouden, niet overgeschilderd.
Waar afdrukken: drukkers bij u in de buurt en gecontroleerde prijzen van online labs.

Bron en rechten

Het bestand is gemaakt van de gedigitaliseerde afbeelding die de Boston Public Library, Norman B. Leventhal Map & Education Center, heeft gepubliceerd, signatuur G3200 1786 .D45, met de vermelding ‘No known copyright restrictions. No known restrictions on use.’ De beschrijving noemt Parijs, [1786], merkt de datum aan als afgeleid en beschrijft de kaart als met de hand ingekleurd. Zij noemt E. Dussy als graveur, maar noemt de druktechniek niet. Er zit geen TIFF-master in het pakket. Catalogusrecord: Leventhal Map & Education Center →

Elke kaart is een scan van een echt blad uit een genoemd archief — bibliotheek, signatuur en jaar, alles vermeld. Niets gegenereerd, niets nagetekend.

Vragen

Wat krijg ik precies na de betaling?

Zes ZIP-archieven, elk met één JPEG bij 300 dpi, het restauratiepaspoort als PDF en een READ ME. Er zit geen TIFF-master in het pakket.

Hoe groot kan ik afdrukken?

De kaart tot 81 cm aan de lange zijde bij 300 dpi, het hele blad met marges tot 85 cm, vanuit de eigen resolutie van de scan, zonder opschaling. Het origineel zelf meet 97 × 112 cm.

Waarom het jaar 1786?

De Boston Public Library geeft de datum als [1786] en merkt haar aan als afgeleid; haar beschrijving vermeldt bovendien ‘Carte corrigée, augmentée … en 1786’.

Wie heeft de kaart gemaakt?

Robert de Vaugondy tekende de oorspronkelijke kaart; Charles François Delamarche corrigeerde haar en voegde Cooks ontdekkingen toe; E. Dussy graveerde haar. Alle drie worden genoemd in de verantwoordelijkheidsvermelding van de bibliotheekbeschrijving.