Stara mapa świata — Italienische Weltkarte, faksymile Bomsdorffa 1872

Wszystkie napisy na arkuszu

Arkusz odczytaliśmy na naszym skanie w pełnej rozdzielczości. Napisy podajemy litera po literze, z wielkimi literami, kropkami i podziałem wierszy z arkusza (ukośnik oznacza nowy wiersz); gdzie łacina lub włoski nie są oczywiste, w [nawiasach kwadratowych] dodajemy przekład. Czego nie udało się odczytać, nie wypisujemy. Wewnątrz owalu podajemy koła, trasy i wybór wyraźniejszych nazw.

• Pod ramką, pośrodku: Italienische Weltkarte aus der Mitte des 16. Jahrhunderts mit dem Schiffskurs der ersten Erdumsegelung. [Włoska mapa świata z połowy XVI wieku z kursem statku pierwszego opłynięcia Ziemi]
• Pod ramką, po lewej: O. v. Bomsdorff’ geogr. lith. Anstalt, Leipzig. Pod ramką, po prawej: Verein von Freunden der Erdkunde, Leipzig.
• Nad ramką, w prawym górnym rogu: 13.
• Głowy wiatrów, zgodnie z ruchem wskazówek zegara od góry: SEPTEMTRIO·VEL / APARCTIAS· [wiatr północny]; AQVILO·VEL·BO / REAS·; CECIAS·APELIOTES; po prawej, do góry nogami, SVBSOLA / NVS [wiatr wschodni]; VVLTVRNVS·EVRO; EVRONOTVS·, z pierwszym O małym i podniesionym; u dołu AVSTER i NOTVS, ze skróconym słowem pomiędzy [wiatr południowy]; LIBONOTVS·EVRO / AVSTER·; AFRICVS·VEL·LIBVS·; po lewej FAVONIVS / VEL·ZEPHI / RVS· [wiatr zachodni]; CAVRVS·CORVS·VEL / LAPIX·SI·VIGESTES·; CIRCIVS·, a po nim druga nazwa w dwóch wierszach, kończąca się na AS·, częściowo nieczytelna.
• Koła: circulus articus, tropicus cancri, aeq noctialis [równik], tropicus capricorni, circulus antarticus; zwrotniki, równik i koła podbiegunowe są wykreślone na czerwono.
• Wzdłuż niebieskiej trasy: na Pacyfiku, do góry nogami, per andar … maluche [by popłynąć … do Moluków]; na Oceanie Indyjskim i ponownie na Atlantyku di tornar … maluche [by wrócić … z Moluków]. Słowa przed nimi i pomiędzy nimi są napisane pismem bieżącym i częściowo nieczytelne.
• Ameryki: iucatan, spagnola, panama, peru, caxamalcha, mundus / nouus [Nowy Świat], rio delaplata, el streto di ferdinãdo / de magallanes [cieśnina Ferdynanda Magellana]; na Pacyfiku ilhas delos tuburones [wyspy rekinów] i y. d. s. paulo [wyspa św. Pawła]; wzdłuż cienkiej ciemnej linii od Karaibów w stronę Panamy uiazo di peru [podróż do Peru], pierwsze litery nieczytelne.
• Afryka i Azja: c. d. bona sperãza [Przylądek Dobrej Nadziei], indicũ mare [Ocean Indyjski], tapro / bana, calecut, bengala; przy lewej krawędzi maluche in sule [Moluki], przy prawej maluche nad drugą linijką kończącą się na sule, z niejasną pierwszą literą, a niżej ciuitas po słowie, którego nie potrafimy odczytać.

Co nie zgadza się na samym arkuszu: wiatr północny zapisano SEPTEMTRIO, a nie klasycznie Septentrio, a koło podbiegunowe circulus articus. CECIAS·APELIOTES łączy w jednym podpisie dwie klasyczne nazwy wiatrów, podobnie LIBONOTVS·EVRO / AVSTER·. Moluki są podpisane na obu krańcach owalu, bo trasa opuszcza mapę przy jednej krawędzi i wraca przy drugiej. Opis odnotowuje, że mapa nie ma skali, i rzeczywiście żadnej nie wydrukowano.

Wydania i inne znane egzemplarze

• Leibniz-Institut für Länderkunde, Lipsk — ten egzemplarz. Opis opublikowany wraz ze skanem w Wikimedia Commons (odczytany przez nasz zespół 9 października 2026 roku; w tym przebiegu nasze narzędzia nie zdołały ponownie otworzyć Commons): autor Otto von Bomsdorff; Lipsk, 1872; „1 Kt. : kolor. (30 x 20 cm)”; bez skali; tytuł pod polem mapy; „13” w prawym górnym rogu; rzeźba terenu zaznaczona; CC0 1.0. Sygnatura nie jest podana.
• W opisach, które udało nam się otworzyć, nie znaleźliśmy innego skatalogowanego egzemplarza tego arkusza. Żaden z opisów nie wymienia wydania, stanu ani serii, do której arkusz należy.

Wpisy katalogowe i źródła

Wpis katalogowy tego egzemplarza: plik Wikimedia Commons „Italienische Weltkarte aus der Mitte des 16. Jahrhunderts mit dem Schiffskurs der ersten Erdumsegelung.jpg”, udostępniony przez Leibniz-Institut für Länderkunde; bez sygnatury. Powiązany: katalog bibliotek INAF, rekord 98597, Peschel, „Ueber eine italienische Weltkarte aus der Mitte des 16. Jahrhunderts”, bez daty, zasób OAMI, sygnatura MI.102.840.1.

Źródła historii i tego opisu: Library of Congress, „Agnese Atlas” (esej o General Atlases); The Morgan Library & Museum, strona atlasu Battisty Agnese; John Carter Brown Library, strona atlasu Agnese; Britannica, „Ferdinand Magellan”; Neue Deutsche Biographie i Allgemeine Deutsche Biographie, „Peschel, Oscar”; museum-digital: sachsen, Stadtgeschichtliches Museum Leipzig, plan miasta Kanitza, ark. 12 O (S/37/2003).

Ten egzemplarz

Skan pokazuje cały arkusz, 5232 × 3626 pikseli, z szerokimi marginesami. Mapa jest kolorowa: zielony ląd z brązowymi górami, niebieskie rzeki, czerwone znaki miast, niebieska linia trasy i głowy wiatrów z brązowymi włosami w niebiesko-białych chmurach. Papier jest przyciemniony. Prawa krawędź jest w kilku miejscach naddarta, w prawym dolnym rogu brakuje kawałka, a na marginesach są zagięcia i drobne plamki.

Pod tytułem po lewej czarna pieczątka Geographisches Institut der Karl-Marx-Universität Leipzig; po prawej fioletowa pieczątka z Seminar i d. Universität, jej pierwsze słowo i nazwa miejscowości częściowo nieczytelne. Pomiędzy nimi czerwoną kredką IV 37. Nad ramką w prawym górnym rogu krótka notatka niebieską kredką, obok fioletowej pieczątki znak ołówkiem, oba nieczytelne. Fioletowa pieczątka dotykała prawego dolnego rogu mapy; w naszym pliku przyciętym ten róg odtworzono papierem z tego samego arkusza.