Home/Catalogus/Oude wereldkaarten/19e eeuw/Oude wereldkaart — mappa mundi van Higden, facsimile Jomard

Oude wereldkaart — mappa mundi van Higden, facsimile Jomard

Name: Oude wereldkaart — mappa mundi van Higden, facsimile Jomard
Brand: Old Map Studio
SKU: ERARA26117936
Price: 14.9 USD
Availability: InStock

CODE: ERARA26117936

Schrijf een recensie

$14⁹⁰

dit product is elektronisch uitgegeven.

Vraag over deze kaart

Omschrijving

Een oude wereldkaart: de mappa mundi van Higden in het facsimile van Jomard

De wereld is op dit blad een ovaal. Een donkere band, de Oceaan, loopt er helemaal omheen, en het oosten ligt boven: het woord voor oosten is boven op de band gesplitst in Ori en ens, en onder het ovaal staat Occidens, het westen. Helemaal bovenaan, boven de rivier Indus, staan Adam en Eva, met in de boom tussen hen een kleine figuur met een menselijk gezicht. Vanuit de hoeken van het blad blazen windkoppen naar de Oceaan.

Adam en Eva bovenaan het ovaal, met in de boom tussen hen een kleine figuur met een menselijk gezicht, onder Ori en ens en boven Indus fluui(us). — Adam en Eva bovenaan het ovaal, met in de boom tussen hen een kleine figuur met een menselijk gezicht, onder *Ori* en *ens* en boven *Indus* *fluui*(us).

Een etiket boven de kaart vermeldt N^o 84 XIV^me siècle, en de bibliotheekbeschrijving noemt de kaart [Mappemonde d’Higden]. Ranulf Higden (ca. 1280–1364) legde volgens de Encyclopædia Britannica in 1299 de kloostergeloften af, trad in bij de benedictijnse abdij van St. Werburgh in Chester en schreef het Polychronicon, een wereldgeschiedenis van de Schepping tot zijn eigen tijd in zeven boeken, naar het voorbeeld van de zeven scheppingsdagen. Winchester College merkt op dat de afschriften van het Polychronicon met deze kaart bijna een kwart van de bewaarde middeleeuwse mappae mundi uitmaken.

De National Library of Scotland legt bij de Higden-kaart in haar eigen handschrift uit de 15e eeuw uit dat die van de ronde T-O-vorm overging op een ovale vorm, met het oosten boven. Het afschrift van het Polychronicon in de Huntington Library (HM 132), tussen 1340 en 1360 in Engeland gemaakt, bevat een ovale kaart met Jeruzalem in het midden, de oceaan langs de rand en bovenaan Adam en Eva met de slang in de boom. Hetzelfde patroon staat hier: een ommuurde stad in Iudea, met een korte naam onder een afkortingsstreep, staat dicht bij het midden van het ovaal, met de rivier iordanus er vlak boven, terwijl de Britse Eilanden onderaan in de band van de Oceaan liggen.

De ommuurde stad in Iudea, de korte naam onder een afkortingsstreep, met palestina, galilea, idumea en de rivier iordanus. — De ommuurde stad in *Iudea*, de korte naam onder een afkortingsstreep, met *palestina*, *galilea*, *idumea* en de rivier *iordanus*.

Het blad zelf werd in de 19e eeuw gedrukt. Het is een plaat uit Les monuments de la géographie, waarin Edme-François Jomard (1777–1862) oude kaarten in facsimile op de grootte van de originelen uitgaf. De Bibliothèque nationale de France noemt hem de eerste conservator van de kaartenafdeling die in 1828 bij de Koninklijke Bibliotheek in Parijs werd opgericht. Volgens de Royal Geographical Society of South Australia verscheen de eerste aflevering van de atlas uiterlijk in 1842 en volgden er meer tot 1862. De Geneefse beschrijving vermeldt “Dessin de Jomard” en geeft als impressum Parijs, Duprat, met het jaar open als [18--?]; het datumveld noemt 1800, dat wij in de kenmerken zo overnemen. De plaat is linksonder gesigneerd A. de Courville, lith. Noch de beschrijving noch het blad zegt welk handschrift Jomard kopieerde.

Waar u op het blad op kunt letten

Adam en Eva bovenaan het ovaal, tussen Ori en ens, boven Indus fluui(us).
De ommuurde stad in Iudea, omringd door palestina, galilea en de rivier iordanus.
Rechtsboven de Rode Zee, mare rubrū, en daaronder het opschrift trasit(us) hebreho(rum) — de doortocht van de Hebreeën — bij Nil(us) fluui(us).
parisius, Parijs, getekend als ommuurde stad in francia.
De Britse Eilanden onderaan in de band van de Oceaan: scocia, anglia, man, Wales en hibernia; en rechtsonder Insule fortunare, de Gelukkige Eilanden.
Windkoppen in de hoeken, twee ervan met de namen Eurus en affric(us).

De Britse Eilanden in de band van de Oceaan: scocia, man, anglia, Wales en hibernia, met picardia en belgica erboven op het vasteland. — De Britse Eilanden in de band van de Oceaan: *scocia*, *man*, *anglia*, Wales en *hibernia*, met *picardia* en *belgica* erboven op het vasteland.

David Woodward schrijft in het eerste deel van The History of Cartography Jomard een concurrerende facsimile-atlas met dertig middeleeuwse wereldkaarten toe, naast de 117 mappae mundi in de atlas van Santarém uit 1849. Na Jomards dood bracht zijn collega Armand d’Avezac de verzameling in haar definitieve volgorde; zijn inventaris van de Monuments de la géographie werd in 1867 in Parijs gedrukt.

Alles over dit blad: volledige beschrijving

Alle opschriften op het blad

De kaart volgt een gotisch boekschrift, waarin hoofdletters en kleine letters niet altijd te onderscheiden zijn; de namen staan letter voor letter zoals op het blad, in kleine letters tenzij een hoofdletter duidelijk is, en de lange s is weergegeven als s. Het middeleeuwse teken voor -us, een verhoogd haakje als een kleine 9, is geschreven als (us); het teken voor -rum als (rum); een letter onder een afkortingsstreep houdt haar streep (ū, ō). Wat niet met zekerheid te lezen was, wordt beschreven, niet geraden. Binnen het ovaal zijn alleen de grotere namen opgenomen.

Bovenmarge, op een los strookje: N^o 84, het nummer in rood, en XIV^me siècle. [14e eeuw]. Rechts ervan, boven de kaart: een klein cijfer 5. Rechterbovenhoek, in potlood: 1.82 en I.
Bovenop de band van de Oceaan: Ori en ens [Oriens, oosten], aan weerszijden van het paradijstafereel. Onder het ovaal: Occidens [westen].
Windkoppen in de hoeken: linksboven een opschrift van vijf of zes gotische letters dat eindigt op het teken voor -us, niet met zekerheid gelezen; rechtsboven Eurus; rechtsonder affric(us) [Africus]; linksonder fanoni(us) [voor Favonius].
Bovenaan het ovaal: Adam en Eva en de boom met een kleine figuur met een menselijk gezicht, zonder naam; daaronder Indus fluui(us) [de rivier de Indus].
Azië: parcia, media, persida, mare caspiū [Kaspische Zee], assiria, Tigris fluui(us), babilonia, caldea, eufrates, armenia, gothia.
Het Heilige Land: een ommuurde stad met een korte naam onder een lange afkortingsstreep; eromheen Iudea, palestina, galilea, iordanus [de Jordaan], idumea en cedar; in de zee eronder creta, cipr(us) en rod(us).
De Rode Zee en Egypte, rechtsboven: mare rubrū [Rode Zee], saba, arabia, mōs syna [berg Sinaï], trasit(us) hebreho(rum) [doortocht van de Hebreeën], Nil(us) fluui(us) [de Nijl].
Afrika, rechts en rechtsonder: libia, mare arnosum, numidia, getulia, mauritāia, gara-mantes op twee regels, mōs atlas [Atlasgebergte], gades.
Europa, linksonder: grecia, sicilia, corsica, sardinia, burgudia, francia met parisius in een ommuurde omtrek, belgica, picardia, bauarria, franconia; in Italië een ommuurde stad waarvan de korte naam onduidelijk is.
De band van de Oceaan, links en onder: Dacia; een korte naam die begint met Til, het einde onduidelijk; onderaan scocia, man, anglia, VB allia zoals getekend [Wallia, Wales] en hibernia; rechtsonder Insule fortunare [de Gelukkige Eilanden].
Ondermarge: links A. de Courville, lith.; rechts in holle hoofdletters X^e SIÈCLE—1, BIBL. R. DE TURIN; 2, B. DE LE, afgesneden aan de rand van het blad.

Op twee plaatsen spreekt het blad zichzelf tegen. Het strookje boven de kaart noemt de 14e eeuw, terwijl de gedrukte regel in de ondermarge spreekt over de 10e eeuw en over een kaart in de koninklijke bibliotheek van Turijn: die beschrijft deze kaart niet en breekt af aan de rechterrand. De eilanden rechtsonder heten Insule fortunare, met een r waar de Latijnse naam een t heeft.

Uitgaven en andere bekende exemplaren

Bibliothèque de Genève, BGE Musée cartogr. 1/84: dit exemplaar, op e-rara gepubliceerd onder de Public Domain Mark, DOI 10.3931/e-rara-91533. De DOI-beschrijving geeft als titel Monuments de la géographie ou Recueil d’anciennes cartes européennes et orientales … / [Mappemonde d’Higden], noemt Jomard, Edme-François, en vermeldt “1 carte ; 29 x 20 cm”, “Dessin de Jomard” en “Paris : Duprat, [18--?]. - 13/5”; het veld voor het jaar van uitgave noemt 1800.
Bibliothèque nationale de France: Les monuments de la géographie … publiés en fac similé de la grandeur des originaux par M. Jomard, Parijs, Duprat, [1846-1862], één deel in groot folio. De beschrijving noemt exemplaren, onder meer in de kaartenafdeling (GE CC-1232, twee gebonden exemplaren, waarvan één in de Réserve; GF 912.22 JOMA m, platen in een portefeuille), bij de Société de Géographie (FOL-SG D2-83 en D2-83 (BIS)) en in het Arsenal (FOL-NF-10149). Losse platen noemt ze niet.
Royal Geographical Society of South Australia: een exemplaar van de atlas, dat het genootschap beschrijft als handgekleurde lithografieën; het noemt 1854 als officiële datum van het werk, de eerste aflevering uiterlijk in 1842 en verdere tot 1862. Die beschrijving geldt hun exemplaar.
Armand d’Avezac, Inventaire et classement raisonné des “Monuments de la géographie” par M. Jomard, Parijs, E. Donnaud, 1867, acht pagina’s, overdruk uit het bulletin van de Académie des inscriptions et belles-lettres (zitting van 30 augustus 1867); beschreven in de bibliotheken van het Franse ministerie van Defensie.
Handschriften van de Higden-kaart die in de bronnen van het verhaal worden genoemd: Huntington Library, HM 132, folio 4v (Engeland, 1340–1360); National Library of Scotland, Adv.MS.33.4.12 (15e eeuw, gekleurd, 22 × 30 cm); British Library, Royal MS 14 C IX, met twee kaarten; en het afschrift in Winchester College. Geen ervan wordt genoemd als voorbeeld van Jomards plaat.
Geen van deze beschrijvingen noemt staten van de plaat. De data lopen uiteen: 1800 in het datumveld van de Geneefse beschrijving en [18--?] in het impressum, [1846-1862] bij de Bibliothèque nationale de France, 1842 tot 1862 voor de afleveringen volgens de Royal Geographical Society of South Australia.

Catalogusvermeldingen en bronnen

Bibliothèque de Genève, BGE Musée cartogr. 1/84; e-rara 26117936; DOI 10.3931/e-rara-91533; 13/5 in de beschrijving. Bibliothèque nationale de France, beschrijving FRBNF40701189. Bronnen voor het verhaal en deze beschrijving: de DataCite-beschrijving van DOI 10.3931/e-rara-91533; de catalogus van de Bibliothèque nationale de France en haar pagina over Edme-François Jomard; Britannica, “Ranulf Higden”; Winchester College, “Ranulf Higden, Polychronicon, late 14th century”; National Library of Scotland, beschrijving van Adv.MS.33.4.12; Digital Scriptorium, beschrijving van Huntington Library HM 132; C. Dreer en K. D. Lilley, “Universal Histories and their Geographies: Navigating the Maps and Texts of Higden’s Polychronicon” (2017); D. Woodward, “Medieval Mappaemundi”, in The History of Cartography, deel 1; Royal Geographical Society of South Australia, “Jomard Atlas 1854”; de inventaris van d’Avezac uit 1867 zoals beschreven in de bibliotheken van het Franse ministerie van Defensie.

Dit exemplaar

De plaat is in zwart en grijs gedrukt op crèmekleurig papier, met de band van de Oceaan en de zeeën grijs gestippeld; kleur is er niet. Een lange verticale lijn loopt over de hele hoogte van het blad dicht bij de linkerrand, en een horizontale vouw kruist de ondermarge vlak boven de gedrukte regel over Turijn. Kleine donkere stipjes liggen verspreid over de marges. Het nummerstrookje bovenaan is een los stuk papier; de potloodnotities 1.82 en I horen niet bij de gedrukte plaat. Beide liggen buiten de bijgesneden rand van het bestand, terwijl de regel van de lithograaf en het afgesneden onderschrift erbinnen liggen en bewaard zijn.

Uw bestand

Origineel	Edme-François Jomard, Les monuments de la géographie, Parijs: Duprat, [18--?]; plaat [Mappemonde d’Higden], 13/5 in de beschrijving; lithografie, gesigneerd A. de Courville; 29 × 20 cm; Bibliothèque de Genève, BGE Musée cartogr. 1/84
Scan	volledig blad 3589 × 4524 px; de kaart binnen de bijgesneden rand 2585 × 3772 px
Afdrukformaat bij 300 dpi	de kaart drukt tot 31 cm, het volledige blad met marges tot 38 cm
U downloadt	zes ZIP-archieven: volledig blad, bijgesneden, 3:2, 4:3, 5:4 en ISO A
In elk archief	een JPEG op 300 dpi, het restauratiepaspoort als PDF, een READ ME

Zo drukt u af

Het blad staat rechtop en is klein: druk het af op 300 dpi in het formaat hierboven en laat de drukkerij het bestand niet vergroten.
Kies het archief met de verhoudingen van uw lijst, zodat niets wordt afgesneden of vervormd.
Vraag om mat fine-artpapier, sRGB, automatische verbetering uit.
Waar afdrukken: drukkers bij u in de buurt en gecontroleerde prijzen van online labs.

Bron en rechten

Het bestand is gemaakt van de scan van de Bibliothèque de Genève op e-rara, signatuur BGE Musée cartogr. 1/84, DOI 10.3931/e-rara-91533, onder de Public Domain Mark. De bibliotheek vraagt bij reproducties de auteur, de plaats en de DOI te vermelden: Edme-François Jomard, Bibliothèque de Genève, 10.3931/e-rara-91533. De beschrijving noemt kleuring noch druktechniek; de signatuur van de lithograaf staat op het blad. De papiertoon is gelijkgetrokken en één vlek in de marge verwijderd; de gedrukte lijnen zijn niet aangeraakt. Er zit geen TIFF-master in het pakket. Catalogusrecord: e-rara (Bibliothèque de Genève) →

Elke kaart is een scan van een echt archiefstuk — met vermelding van bibliotheek, signatuur en jaar. Niets gegenereerd, niets nagetekend.

Vragen

Hoe groot kan ik hem afdrukken?

De kaart tot 31 cm aan de lange zijde bij 300 dpi, het volledige blad met marges tot 38 cm, uit de eigen resolutie van de scan, niet vergroot. Hij past in een kleine lijst.

Is dit een middeleeuws handschrift?

Nee. Het is een gelithografeerd facsimile uit de 19e eeuw uit de atlas van Jomard, naar een wereldkaart uit de 14e eeuw van het soort dat in afschriften van Higdens Polychronicon voorkomt. Noch de beschrijving noch het blad noemt het handschrift dat Jomard kopieerde.

Waarom ligt het oosten boven?

Higden-kaarten leggen het oosten boven, zoals de National Library of Scotland opmerkt. Hier staan Ori en ens bovenaan het ovaal en Occidens eronder.

Waarom staat 1800 in de kenmerken?

De bibliotheekbeschrijving geeft 1800 in het datumveld en [18--?] in het impressum; volgens de Royal Geographical Society of South Australia verscheen de atlas in afleveringen tussen 1842 en 1862. Wij nemen de datum van de beschrijving over en voegen geen eigen datering toe.

Wat is de gedrukte regel onder de kaart?

Een deel van een onderschrift in holle hoofdletters, X^e SIÈCLE—1, BIBL. R. DE TURIN; 2, B. DE LE, afgesneden aan de rand van het blad. Het gaat over kaarten uit de 10e eeuw, niet over deze. Het ligt binnen de bijgesneden rand en is bewaard, net als de regel van de lithograaf A. de Courville, lith.