Stara mapa świata 1740 — Seutter, Diversi Globi Terr-Aquei

Kalifornia jest wyspą — i o to właśnie chodzi

Kiedy tę płytę rytowano w Augsburgu około 1740 roku, jezuita Eusebio Kino nie żył już od blisko trzydziestu lat. Ostatnie lata spędził na tym, żeby pieszo udowodnić, że Kalifornia łączy się z lądem. Wyspę rytowano dalej. Oto ona — pokolorowana na zielono i odcięta czystą cieśniną: CALIFORNIA wzdłuż, na zachodzie MARE CALIFORNIÆ, a na północnym cyplu Nova Albion, wybrzeże, do którego w 1579 roku zgłosił roszczenia Francis Drake — i tuż obok P. Drack.

Arkusz to nie tylko mapa świata. Wokół dwóch dużych półkul Seutter rozmieścił osiem mniejszych globów w rzucie ortograficznym ukośnym i biegunowym oraz cztery diagramy sfer niebieskich: ta sama Ziemia widziana z dziewięciu punktów, dokładnie tak, jak zapowiada łaciński tytuł. Sprzedawano go jako ozdobę ściany i używano jako tablicy szkolnej — i do dziś czyta się na oba sposoby.

Co można znaleźć na arkuszu

Każdy punkt poniżej odczytano przy powiększeniu 100 % na odrestaurowanym masterze i każdy z nich jest widoczny w pliku, który Państwo otrzymują.

• Terra Australis Incognita. Kontynent, którego nie ma, wypełnia dół półkuli wschodniej; zachodnia odpowiada napisem REGIONES AUSTRALES NONDUM COGNITÆ. NOVA HOLLANDIA jest narysowana, ale wschodni brzeg po prostu się urywa — do Cooka pozostało trzydzieści lat.
• Wyspa, która sama przyznaje, że może jej nie być. Na północ od Azorów: FRIESLAND I. vel fabulosa vel submersa — „wyspa Frisland, albo zmyślona, albo zatopiona”. Osiemnastowieczny rytownik drukuje widmo i obok zapisuje własną wątpliwość.
• Terra Essonis, mityczna ziemia na północ od Japonii, też tu jest.
• Rejsy wpisane w ocean. Navigatio Gaetani 1542 · Iter peritissimi cujusdam Nautae Angli („droga pewnego najbieglejszego angielskiego żeglarza”) · Regio habitata detecta per Mendana 1600 et Dampieri A. 1686 · Terra detecta per David A. 1684. Mapa sama się datuje — ostatnią wyprawą, którą wymienia.
• Obserwacja marynarza, nie kartografa. Na Atlantyku: Herbes flotantes sur la Mer. Hic fluitant herbæ non tam copiosæ quam littore orientali — pływające wodorosty, tutaj rzadsze niż przy brzegu wschodnim. Morze Sargassowe zapisane jako notatka z pokładu.
• Wyspy Salomona w niewłaściwym oceanie. INSULÆ SALOMONIS leżą pośrodku Pacyfiku: po Mendañi zaginęły na dwa stulecia, i tak właśnie wyglądało zaginięcie.
• Ameryka Północna przed Stanami Zjednoczonymi. LOUISIANA, NOVA MEXICO, APACHIA, QUIVIRA, TEGUAIO, CANADA hod., VIRGINIA, FLORIDA, Carolina. Wielkie Jeziora są narysowane i podpisane: Superieur, Huron, Frontenac; na wybrzeżu Quebec, Montreal, Boston, Philadelphia, N. York.
• Ławica Nowofundlandzka jako miejsce pracy, a nie forma geograficzna: Le Gr. Bank ou des Morues ou le Taquet — łowisko dorszowe.
• Głowy wiatrów w obramowaniu. Ryte putta dmuchające z narożników, osadzone na gęstym kreskowaniu krzyżowym. To kreskowanie najtrudniej utrzymać przy życiu w restauracji i właśnie na nim ten plik był sprawdzany najostrzej.

Matthäus Seutter, Augsburg

Seutter (1678–1757) kształcił się najpierw na piwowara, pojechał do Norymbergi uczyć się miedziorytu u Johanna Baptisty Homanna, po czym wrócił do Augsburga, żeby robić mu konkurencję. Udało się na tyle, że w 1731 roku cesarz Karol VI mianował go geografem cesarskim — i ten tytuł jest wydrukowany na arkuszu: Augustae Vindelicorum, cura et studio Matth. Seutteri, S. C. Maj. Geogr., „w Augsburgu, staraniem i pracą Matthäusa Seuttera, geografa Jego Cesarskiej Mości”.

Miedzioryt na papierze czerpanym, kolorowany ręcznie w warsztacie tuż po druku — nie przez nas. Całość po łacinie, z francuskimi i niderlandzkimi nazwami miejscowymi odziedziczonymi po holenderskich płytach, na których pracowały oficyny augsburskie.

Co zostało zrobione przy restauracji — a czego nie

• Brzegi zostały odcięte, a nie zamalowane. U góry, u dołu i po prawej stronie oryginalny skan miał ciemny pas szerokości 2–3 mm: to była szyba skanera, nie papier. Po jego usunięciu spod spodu wyszedł własny wąski margines arkusza.
• Geometrii nie ruszano. Bez obrotu, bez przycinania treści, proporcje oryginału zachowane.
• Pole papieru wyrównano w dwóch przejściach; nierównomierność spadła z 5,9 do 3,3. Ton i ciepło doprowadzono do wzorca kolekcji.
• Gęstość kreski odbudowano krzywą monotoniczną na liniach pojedynczych, a wewnątrz gęstego kreskowania celowo osłabiono do 80 %, żeby głowy wiatrów zachowały prześwity.
• Pieczęć Biblioteki Kongresu — Map Division / SEP 22 1919 — stała na prawym marginesie poza rytowaną ramą, na czystym papierze. Zastąpiono ją fakturą papieru wziętą z trzech czystych pasów tego samego arkusza. Poza tym prostokątem nie zmieniło się nic: zmierzona maksymalna różnica wynosi 0,00.
• Ziarno zostawiono na poziomie 0,91 oryginału. To jest papier; bez ziarna arkusz wyglądałby jak wydrukowany wczoraj.
• Ślad zagięcia biegnie wzdłuż lewego marginesu, poza ramą. W wersji pełnej zostaje jako uczciwa patyna, w wersji przyciętej wypada poza kadr.

Państwa plik

Co pobierasz: sześć osobnych archiwów ZIP, po jednym na kształt ramy — pełny arkusz, wersja przycięta do rytowanej ramy i cztery wersje proporcji zrobione przez poszerzenie marginesu, nigdy przez rozciąganie obrazu: 3:2 (do ram 24×36 in / 60×90 cm), 4:3 (18×24 in / 30×40 cm), 5:4 (16×20 in / 40×50 cm) i ISO A (A2–A0). Bierzesz tę, która pasuje do twojej ramy, resztę zostawiasz; każde archiwum waży 54–64 MB. W każdym są dokładnie trzy pliki: obraz, jednostronicowy paszport restauracji w PDF i README z rozmiarem w pikselach, formatem druku przy 300, 240 i 200 dpi oraz notatką o tym, jak poszerzono margines. Mastera TIFF nie ma — żadna drukarnia go nie wymaga, a drugi plik archiwalny podwoiłby wagę, nic nie zmieniając na papierze.

Jak to wydrukować

Plik przekazujemy bez zmian — sRGB, żadnej konwersji. Matowy lub lekko fakturowany papier artystyczny od 200 g/m² pasuje do miedziorytu lepiej niż połysk i nie pozwala, by dawne kolorowanie wyglądało nowocześnie. Przy 60 cm to zadanie dla drukarni, a nie dla drukarki domowej; w archiwum jest zestawienie formatów, które można przekazać razem z plikiem.

Ekran i papier nigdy nie zgadzają się do końca: monitor świeci, papier odbija. Ciepły ton to papier z 1740 roku i na wydruku wypadnie nieco głębiej niż na ekranie.

Gdzie wydrukować: drukarnie w pobliżu i sprawdzone ceny laboratoriów internetowych.

Źródło i prawa

Library of Congress, Geography and Map Division. Sygnatura G3200 1740 .S8 (Copy 1), LCCN 2021589934. Oryginał jest w domenie publicznej i wolny do każdego użytku; biblioteka prosi o podanie Geography and Map Division, a paszport PDF w archiwum ma tę informację już gotową. Opis w katalogu: Library of Congress →

Nasz plik można porównać ze skanem biblioteki linia po linii. Właśnie po to podana jest sygnatura.

Pytania