Oude wereldkaart ca. 1643 — Rosaccio, wandkaart Vniversale Descrittione

Alle inscripties op het blad

Alle letters zijn gegraveerd. De inscripties zijn letter voor letter weergegeven, met de hoofdletters en leestekens van het blad voor zover de scan ze toont; de lange s is als s geschreven. De lange tekstvlakken boven en onder de kaart, de honderden plaatsnamen en de cijfers langs het gradennet zijn niet volledig getranscribeerd; alleen hun koppen en enkele regels zijn aangehaald. Woorden die niet met zekerheid gelezen konden worden, zijn weggelaten.

• Titel, bovenaan boven de kaart: VNIVERSALE DESCRITTIONE DI TVTTO IL MONDO DI GIOSEPPE ROSACCIO COSMOGRAPHO. 1597 [universele beschrijving van de hele wereld door Giuseppe Rosaccio, kosmograaf, 1597]; de tweede T van DESCRITTIONE is een kleine letter die boven de regel is toegevoegd. De Library of Congress catalogiseert de titel als Vniversale descrittione di tvtto il monde.
• Bovenste tekstband: beschrijvingen van de streken van Europa, tafel voor tafel, bijvoorbeeld La nona Tauola, è la Noruegia, Filandia, Suecia, et Gothia [de negende tafel is Noorwegen, Finland, Zweden en Gotland]; linksboven schrijft Rosaccio dat hij eerst veder personalmente molti lontani paesi [zelf vele verre landen zien] moest. Aan het rechteruiteinde: Intagliò, Giouan Batista Mazza Venetiano, / Maestro delle Stampe della Zecha di Venetia. [gegraveerd door Giovanni Battista Mazza uit Venetië, meester van de stempels van de munt van Venetië]; de datum erna is vaag.
• Cartouche in de Atlantische Oceaan, ten westen van de Canarische en Kaapverdische Eilanden: een leeg kader met twee putti, een passer en een armillairsfeer erboven, twee figuren aan elke zijde, op de onderste lijst getekend Iom Bat Mazza Fece [Giovanni Battista Mazza maakte het].
• Linkerbovenhoek: Europa rijdend op een stier, met kronen, een pauselijke tiara, een rijksappel en een zwaard; stadsgezichten Candia., Costantinopoli, Anuersa, Venetia., Napoli., Mesina..
• Rechterbovenhoek: Afrika gezeten op een krokodil, met een brede hoed; stadsgezichten Alessandria, Caicro, Maroco, Algieri, Barnagaso, Quiloa, Congo.
• Linkeronderhoek: Azië gezeten en gekroond, met een scepter; stadsgezichten Troia., Mosca., Catajo, Damasco., Gierusaleme., Tauris., Trabisonda., Babilonia., Goa., Chochinchina..
• Rechteronderhoek: Amerika gezeten onder een boom met een waaier van veren, een papegaai en gouden kettingen aan haar voeten; stadsgezichten Cusco, Quito, Trugilo, Mocosa, Nicaragua, Quiuira, Citta dei Re., Zalisco.
• Klimaatlinten langs de linker- en rechterrand van de ovaal, genummerd met daglengtes, bijvoorbeeld 9. Clima p.il Quinsai et Venetia ail maggior Giorno di Hore 15. M.22 [negende klimaat, door Quinsai en Venetië, met een langste dag van 15 uur 22 minuten] en 6. Clima per Pascitta, nel Peru, il suo giorno mag. è H.13. M.58.; rechts grote Romeinse cijfers van I bij de evenaar tot XVI, noordelijk en zuidelijk.
• Koppen van de tekstvlakken: DECHIARATIONE DELL’EVROPA, beginnend met Questa machina vniuersale di tutto il mondo si diuide in quatro [parti] [dit universele bouwwerk van de hele wereld is verdeeld in vier delen]; koppen voor Afrika en Azië in dezelfde vorm; TRATTATO DEL MONDO NOVO.
• Aanspreking van de lezer, rechtsonder: Ecco benigno lettore … per essere la piu copiosa, come anco perche è la piu moderna [omdat zij de uitgebreidste is, en ook omdat zij de modernste is] … cercar strauaganze di forme, come di cuore, di quadro, e d’altro [buitensporige vormen zoeken, hartvormig, vierkant en andere] … accostatomi al prencipe di Cosmografi Tolomeo, ho con l’essempio del Gastaldo, e di Abramo Hortelio fatto il presente Mappamondo [Ptolemaeus, de vorst der kosmografen, volgend, en naar het voorbeeld van Gastaldi en Abraham Ortelius, heb ik deze wereldkaart gemaakt] … Godilo dunque, e viui lieto [geniet er dus van en leef vrolijk].
• Verre zuiden: TERRA DEL FVOGO., FRETVM LEMAIR, Staten lan (het einde van de naam is verborgen door een meridiaan), C. del Jsolete., I. Sybold Waerds, Golfo di san Bastiano, MAR OCEANO AVSTRALE, en een windroos met namen als Ponente Maestro, Septentrio Zephirus, ORIENS. Vulturnus Eurus.
• Zuidelijke Atlantische Oceaan: Neptunus met kroon en drietand op een schelpenwagen; in de buurt S. Helena en noten over vroege reizen, een ervan gedateerd l’anno 1501.
• Noord-Amerika en het verre noorden: EL STRETTO DE ANIAN, ANIAN REGNO, QVIVIRA REGNO, SIERA NEVADA, NOVA ALBIONE, Isola dei i Satiri; Azië: Qui regnaua al tempo passato il prete iani sicome Marco Polo refferisse l’anno 1299 [hier regeerde in vroeger tijd Priester Johannes, zoals Marco Polo in 1299 meedeelt] en Questa Città del Quinsai fu primieramente conosciuta da Marco Polo Venetiano [deze stad Quinsai werd het eerst bekend door Marco Polo uit Venetië]; TERRA INCOGNITA. uiterst links in de ovaal, ten zuiden van Nieuw-Guinea, boven het tekstvlak van Europa.
• Linksonder, binnen de ovaal: een dorp met palissade en 1584. et 85. Waltero Ralegh Inglese nauicò alla Virginia per nome di Elisabeta Regina de Inghilterra et refferisce essere le citta di quel paesi a questo modo. [in 1584 en 85 voer de Engelsman Walter Ralegh naar Virginia in naam van Elizabeth, koningin van Engeland, en meldt dat de steden van dat land er zo uitzien]; daarnaast mannen die een krokodil voorttrekken, met La in quelle Prouincie dell’America … prendono Cocodrili … [daar, in die gewesten van Amerika … vangen zij krokodillen].

Op het blad zelf komen de data niet overeen. De titel is gedateerd 1597, en de vage datum na het impressum van de graveur lijkt hetzelfde te luiden, terwijl het verre zuiden de naam draagt van de straat die Le Maire en Schouten in 1616 doorvoeren, en de Library of Congress deze staat dateert op [1643?].

Edities en andere bekende exemplaren

• Library of Congress, Geography and Map Division, G3200 1643 .R6: [Venetië] : [Giovanni Battista Mazza], [1643?]; 1 kaart, 103 × 180 cm; “Wandkaart samengesteld uit 10 gegraveerde foliobladen.”; “Waarschijnlijk de tweede staat van de kaart.”; verschilt van de eerste staat door de herwerking van Vuurland; verschilt van het exemplaar van het Harry Ransom Center “door de aanwezigheid van een lege cartouche voor de westkust van Afrika”. Dit is het exemplaar dat hier is afgebeeld.
• Newberry Library, Chicago, Novacco 4F 16: titel gecatalogiseerd als “Vniversale descritione di tvtto il mondo di Gioseppe Rosaccio cosmographo 1597”, gedateerd 1647; met de hand ingekleurd; 1061 × 1838 mm (buitengrens van de gegraveerde rand), op 10 bladen van 421 × 594 mm en kleiner; geen uitgever genoemd.
• Harry Ransom Center, University of Texas at Austin: een exemplaar dat in de beschrijving van de Library of Congress wordt genoemd als afwijkend; voor deze beschrijving is geen record ervan geraadpleegd.
• De beschrijving van de Library of Congress noemt een eerste staat maar geen exemplaar ervan; geen van de geraadpleegde records noemt een bewaarplaats van de eerste staat.

Catalogusvermeldingen en bronnen

Library of Congress LCCN 2014588578, signatuur G3200 1643 .R6. Newberry Library Novacco 4F 16. Bronnen voor het verhaal en dit dossier: de catalogusbeschrijving van de Library of Congress; de catalogusbeschrijving van de Newberry Library; Elide Casali, “Rosaccio, Giuseppe”, Dizionario Biografico degli Italiani, deel 88 (2017); Hydro International, “Hendrick Brouwer and the circumnavigation of Staten Land”; Encyclopaedia Britannica, “Willem Schouten”.

Dit exemplaar

De scan toont geen kleuring; de beschrijving vermeldt niet of de bladen ingekleurd zijn. De afdruk bestaat uit tien aaneengevoegde bladen, en de naden zijn zichtbaar als rechte verticale en horizontale lijnen over de kaart. Lichte plekken en slijtage zijn zichtbaar in de Atlantische Oceaan naast de lege cartouche en rond Vuurland, en enkele regels van de tekstbanden zijn afgesleten. De sierrand loopt rond de hele kaart. In de onderzochte delen werden geen stempels of handgeschreven aantekeningen gezien.